Terug naar Onderzoek

Stikstofdynamiek en - effiëntie in pootaardappel een wintertarwe

Laatst gewijzigd op 18 maart 2026
Proefveld locatie Noordelijke akkerbouw
Start van het onderzoek 2025
Gewas Aardappelen, Granen
Thema Bemesting, Emissies, Rassenonderzoek
Laatst gewijzigd op 18 maart 2026
Proefveld locatieNoordelijke akkerbouw
Start van het onderzoek2025
GewasAardappelen, Granen
ThemaBemesting, Emissies, Rassenonderzoek

Stikstof is voor planten een essentieel nutriënt voor de groei. De plant neemt stikstof op met zijn wortels uit de bodem. Om te zorgen voor voldoende stikstof voor het gewas bemest de teler zijn gewassen. Hierbij is het belangrijk om de gift af te stemmen met de behoefte en efficiëntie van het betreffende gewas en ras. Een overmaat aan stikstof (of een onjuiste timing) geeft een ongewenste effect.

Hierbij is het van belang om te weten hoe de behoefte van een gewas precies verloopt tijdens het seizoen. Hoewel hier eerder onderzoeken naar zijn gedaan, zijn er een aantal basis-vraagstukken die onvoldoende aandacht krijgen, en die in een veranderend aanbod van rassen (met soms een duidelijk andere stikstof-efficiëntie door gewas-veredeling) anders zijn dan eerder uitgevoerd onderzoek. Ook bijvoorbeeld het inzicht van de hoeveelheid stikstof die achterblijft in een pootgoedteelt (waarbij een gewas veelal met een vol groen bladapparaat achterblijft na het loof vernietigen) en hoe de stikstofdynamiek verloopt van een overbemesting in de maand mei richting de vulling van de korrel en afrijping van het stro, zijn wezenlijke vragen om antwoorden op te zoeken in de bovenbeschreven context. 

Om op dit vraagstuk een antwoord te vinden en meer kennis over dit onderwerp te verzamelen gaat SPNA Agroresearch onderzoek realiseren waarin dit onderwerp wordt onderzocht. Hierbij wordt een vergelijk gemaakt tussen verschillende objecten van stikstofgiften in tarwe of aardappel, en het vervolg in stikstof dynamiek in de opvolgende jaren. Voor het gewas pootaardappel wordt er daarnaast gekeken naar de achterblijvende stikstof in een loof-vernietigingssituatie en in tarwe wordt er gekeken naar de stikstofdynamiek van een overbemesting tot aan de oogst van de tarwe en stro.

Looptijd en locatie onderzoek

Dit onderzoek start in 2025, en zal doorlopend zijn t/m het teeltseizoen 2028, waarbij de dynamiek over meerdere seizoenen wordt gevolgd in bouwplan verband. Vanuit de locatie Kollumerwaard wordt het onderzoek in pootgoedteelt als startjaar gerealiseerd, en op de locatie Ebelsheerd wordt het onderzoek in wintertarwe als startjaar gerealiseerd. 

Financiering onderzoeksproject

Dit onderzoek wordt financieel mogelijk gemaakt door de BO akkerbouw en de provincies Groningen en Friesland. Ook is wordt er een bijdrage gedaan vanuit het Risicofonds van de Graanhandel.

Daarnaast wordt er nog een deel financiering gezocht voor de laatste onderzoeksjaren, mocht u hiervoor mogelijkheden zien dan komen wij graag met u in contact.

Financiers stikstof onderzoeek
Carina Rietema
Carina Rietema

Onderzoeker/projectleider SPNA
ma en woe

06 57 26 15 89
rietema@spna.nl

Dit project is gestart vanuit een BO Akkerbouw onderzoeks-uitvaag. Meer informatie over dit project is ook via de website van de BO Akkerbouw te vinden: https://www.bo-akkerbouw.nl/kennis-en-innovatie/project-stikstofefficientie-in-pootaardappel-en-tarwe 

Stikstof dynamiek en efficiëntie in pootaardappel 2025-2028

In de teelt van pootaardappelen wordt vaak tussen het poten en het aanfrezen van de ruggen de bemesting gegeven. En wordt er soms rond de langste dag 21 juni nog een extra bemesting gegeven. De aardappel investeert met deze stikstof vooral in bovengrondse groei van stengels en bladeren. Als de plant eenmaal is gevormd, zal de plant de stikstof in de bladeren gebruiken om zijn knollen te vormen en deze te vullen met zetmeel. Hierdoor wordt het stikstof uit het loof gehaald, en zit de stikstof meer in de knollen. Bij pootaardappelen wordt echter het loof doodgemaakt als de knollen de juiste maat hebben bereikt. Dit betekend dat aanwezige stikstof in het loof, wat nog onvoldoende naar de knollen is gegaan, achterblijft op het land en niet in het geoogste product wordt afgevoerd. Aardappel bevindt zich normaliter in een meerjarig bouwplan met een vruchtopvolging van aardappel – wintertarwe- ui of suikerbiet.

Op locatie  Kollumerwaard zal dit meerjarige onderzoek plaatsvinden waarbij er gedurende drie seizoenen een start gemaakt wordt met een nieuwe meer jaarlijkse proef met de pootaardappel-teelt in jaar 1.

In de proefopzet worden verschillende rassen naast elkaar gelegd met verschillende bemestingsregimes. Ook wordt er een object in de proef gelegd waarbij het loof wordt verwijderd van het perceel, ter vergelijk van het op het veld waarbij het loof alleen wordt vernietigd. Tijdens het groeiseizoen worden grondmonsters en gewasmonsters verzameld. Dit wordt meerjarig gevolgd om zo de stikstofdynamiek bouwplan breed in kaart te krijgen.

Stikstof proef BO Akkerbouw, aardappel 2025
Stikstof proef BO Akkerbouw, aardappel 2025
Stikstof proef BO Akkerbouw, aardappel 2025

Stikstof dynamiek en efficiëntie in winertarwe 2025-2028

Wintertarwe is een gewas met een aanzienlijke stikstof behoefte. Het hebben van goede eiwitgehalten (en dus stikstof) in graan is belangrijk voor een kwalitatief goed eindproduct. Echter is het ook goed om te beseffen dat de tarwe een oogstrijp gewas moet zijn, dat volledig is afgerijpt en afgestorven (stro, stengel), daarmee is het belangrijk om goed te weten tot welk moment het gewas de stikstof nog tot zich neemt in de stengel, en nog belangrijker tot welk moment deze stikstof nog richting de aar (en dus oogstbare tarwekorrels) komt. Daarnaast is ook de ontwikkeling van een voldoende hoog gewas belangrijk, omdat ook het niet-verhakselde stro een belangrijk akkerbouw-opbrengst is van veel graanbedrijven. Inzicht in het moment van bemesten en het terugvinden in korrel of stro is hierin is belangrijk.  Tarwe bevindt zich normaliter in een meerjarig bouwplan met een vruchtopvolging van tarwe – suikerbiet/ui – tarwe. 

Op locatie  Ebelsheerd zal dit meerjarige onderzoek plaatsvinden waarbij er gedurende drie seizoenen een start gemaakt wordt met een nieuwe meer jaarlijkse proef met de wintertarwe-teelt in jaar 1. In de proefopzet worden verschillende bemestingsregimes naast elkaar gelegd. Tijdens het groeiseizoen worden grondmonsters en gewasmonsters verzameld. Dit wordt meerjarig gevolgd om zo de stikstofdynamiek bouwplan breed in kaart te krijgen.

Stikstof proef BO Akkerbouw, wintertarwe 2026